Devletin gerektiğinde başta stratejik sektörler olmak üzere, temel bir oyuncu olma misyonu da olmalıdır. Devlet piyasanın başarısız olduğu alanlarda sosyal devlet olmanın gereklerini yerine getirerek piyasanın yetersizliklerini de gidermelidir.“Devlet mi başarısız yoksa piyasalar mı?” sorusuna mutlak veya ideolojik bir yaklaşım yerine rasyonel bir bakış açısıyla yaklaşılmalıdır.

Kurumsal yönetişim ilkelerine bağlı sosyal devlet anlayışı çerçevesinde kamu ve özel sektörün birbirinin karşıtı, rakibi ve alternatifi değil aksine tamamlayıcısı olduğunu benimsemenin başarıyı getireceğini vurgulamıştık.

Son zamanlarda, ülkelerin kalkınma sürecinde ekonomik büyüme performansları ve kişi başına gelir düzeyleri önemli olmakla birlikte, insanların kaliteli eğitim fırsatlarına sahip olmaları, uzun ve sağlıklı yaşam sürdürebilmeleri, cinsiyet eşitliği, özgürlük vb. kalkınma göstergeleri de önemle vurgulanmaktadır. Ulusal ve uluslararası kuruluşların da ilk gündem konularından birisini oluşturan sürdürülebilir kalkınmanın hangi kaynaklarla nasıl finanse edileceği ve bu finansman kaynaklarının ekonomik, etkin ve verimli kullanımı önem arz etmektedir.

Ayrıca devlet büyümeyi hedeflerken aynı zamanda yaratılan değerlerin daha adil dağılımının sağlanması için de gerekli önlemleri alacak ve uygun ekonomik ve sosyal politikaları uygulayacaktır. Bilindiği gibi büyüme kapsayıcı bir şekilde, insani gelişme, yaşam kalitesi ve refah artışını sağlayamadığında sürdürebilirlik sorunu ortaya çıkmaktadır. Kalkınma seviyesi yüksek olan ülkelerdeki büyüme daha kapsayıcıdır ve bu ülkeler iktisadi ve politik açıdan daha öngörülebilir ülkelerdir.

Daron Acemoğlu ve James A. Robinson “Ulusların düşüşü: Güç, zenginlik ve yoksulluğun kökenleri” başlıklı kitaplarında; ülkelerin gerek geçmişteki kalkınmışlık seviyeleri arasındaki farkın gerekse günümüzde gelişmiş ülkeler ile az gelişmiş ülkeler arasındaki refah seviyesi, yoksulluk, sağlık, gıda diğer bir deyişle yaşam kaliteleri ve kalkınmışlık seviyeleri arasındaki farklılıkların oluşmasında insanların oluşturduğu politik ve ekonomik kurumların etkili olduğunu belirterek kurumsal değişim sürecinin önemi üzerinde durmuşlardır.

Ekonomik kurumların teşviklerin, kaynakların, yatırımların ve inovasyonun tahsisine karar vermesine rağmen, ekonomik kurumların nasıl işleyeceğini ve bunların nasıl bir evrim sürecinden geçeceğini belirleyen temel unsurun ise siyasi kurumlar olduğunu vurgulayarak kalkınmada siyasetin ve politik karar vericilerin önemine işaret etmişlerdir.

Siyasetin ve politik karar vericilerin ülkenin asıl yapısal sorunlarını görmezden gelip, gerek liyakatli kadrolar ve güçlü bir kurumsal yapılar kurmayarak gerekse yapısal reformları ciddiye almayarak popülist ve palyatif çözümleri tercih etmesi de bu gelişmişlik farkını daha da açmaktadır. Türkiye’de sistemin daha verimli çalışabilmesi ve ülkenin şoklara karşı daha dayanıklı hale getirilebilmesi için mevcut sistemin yeniden yapılandırılması gerekmektedir.

Yüksek işsizlik ve enflasyon, hayat pahalılığı ve sürdürülemez cari açık ve ağırlaşan borç yükü altındaki Türkiye’nin siyasal, sosyal reformların yanı sıra ihtiyacı olan ekonomik yapısal reformların en önemlileri 4 başlıkta toplanabilir: “Büyümenin ithalâta bağımlı yapıdan kurtarılması ve cari açığın düşürülmesi”, “Vergi sisteminin dolaylı vergilere dayalı olmaktan çıkarılıp dolaysız vergilere ağırlık veren bir yapıya dönüştürülmesi”, “Enerjide tek kaynağa ve ülkeye bağımlılığının azaltılması”, “Başta tarım olmak üzere sektörel reformlar”.

Devam Edecek…

1980’lerden bu yana ülkemizde uygulanan Neo-liberal politikaların, finansman, yatırım ve ticaret kanallarıyla dünya ekonomisine giderek yoğunlaşan dışa bağımlılığının doğal bir sonucu olarak Türkiye ekonomisi, yurtdışından sermaye girişleri sağlandığında büyüyen; ancak sermaye girişleri yavaşladığında durağanlaşan, daha kırılgan bir ekonomi haline gelmiş gerek iç gerekse dış konjonktürün de etkisiyle krizlere sürüklenen, üretimden ziyade tüketime dayanan HORMONLU bir ekonomi durumundadır.

Türkiye ekonomisi diğer taraftan her ne pahasına olursa olsun kısa dönem ekonomik büyümeyi hedefleyen, birey ve firmaların ahlâksız büyüme ağına kısa dönem kazançlar nedeniyle dâhil olduğu, bu ağın toplumun farklı kesimlerini kapsayacak şekilde genişleyip bireysel davranışları etkileyerek çıkara odaklı bir anlayışa hizmet ettiği bir yapıya dönüşmüştür.

Çıkarın, rant ekonomisinin merkezde olduğu bu yapının sosyal yardımlar çerçevesinde yoksullara yapılan nakdi ve ayni yardımlar, liyakate dayanmayan atamalar, görevlendirmeler, partizanca işe almalar ve iş vermeler, seçim öncesi verilen vaatler (ücret zamları, af, teşvik, transfer, erteleme, ikramiye gibi genişletici politikalar) yeni bir düzenin topluma ve ekonomiye büyük zararlar verdiği aşikârdır.

Bu düzende faiz rantı, arsa rantı, sosyo-ekonomik yardımlar, kamu iktisadi teşebbüslerinin görev zararları, rekabetçi olmayan kamu ihalelerinde ve vergilerdeki istisnalar, muafiyetler, hazine garantileri uygulamalarıyla sağlanan imtiyazlar ve teşvikler döngüsü çerçevesinde, karşılıklı çıkar ilişkisine dayanan ve tarafların istediklerini aldığı sürece devam ettirilen bir model söz konusudur.

Ahlâksızlığın kültürel, sosyal ve ekonomik yapının bir parçası haline gelerek hem iş yaşamında hem de gündelik yaşamımızda önce içselleştirilip sonra da meşrulaştırılması (gerçek ve tüzel kişiler bu güvensizlik yaratan öngörülemeyen konjonktürde kendilerinin kandırılacağını, haksız rekabete uğrayacağını, kendileri yapmasa bile başkalarının kural dışı veya etik olmayan faaliyet, işlem ve davranışlarda bulunarak kendilerinin hak ettikleri şeyleri almalarını engelleyeceğini düşünerek bu davranışları normalleştirmeye başlarlar), bunun yanında dış faktörlerin baskısı, karşılıklı çıkar ilişkilerinin zedelenmesi ve sistemin yarattığı olumsuzlukların sürdürülemez hale gelmesi nedeniyle karşımızda kaçınılmaz olarak çökmesi muhtemel AHLÂKSIZ BÜYÜYEN bir ekonomi durmaktadır.

Ege Cansen’in “Ahlak, bireyin kişisel çıkarını azamiye çıkarmaya çalışırken, diğer bireylerin ve toplum genelinin çıkarlarına halel getirmeyecek şekilde davranmasını sağlayan yasaklar manzumesidir” tanımına katılmamak mümkün değil. Bireylerin faydalarını, çıkarlarını maksimize etmeye çalışması makul bir ahlaki bir davranış kabul edilirken, ahlaki olmayan taraf ise bireyin bu davranışını toplumun genelinin çıkarlarını, genel iyiliği, sosyal çıkarı ve toplumsal faydaları halel getirme pahasına yapmasıdır. Bu nedenle; bireyin durumunu iyileştirirken başkalarının durumunu kötüleşmesine neden olacak şekilde kısa vadeli kişisel çıkar ile uzun vadeli toplumsal çıkarın çatışması yerine, örtüşmesini sağlayacak toplumsal değerler, kurallar ortaya koymak kamunun ve kurumların görevi olmalıdır.

İktisadi çöküntüden daha önemlisi ahlaki çöküntüyle mücadele etmektir. Ülkenin, hukuki, politik ve sosyo-ekonomik sistemini de etkileyen, politik kutuplaşma, yolsuzluk ve yozlaşma, kurumsal ahlaki çöküntüye neden olmaktadır. Yolsuzlukla başlayıp yozlaşma ile neticelenen devlet yönetimindeki sorunların kurumsal ahlaki çöküntü olarak yapısallaşmasının temelinde ise gerek politikacıların gerekse kamu görevlilerinin liyakat esasına göre seçilmemesi yatmaktadır. Yolsuzlukların yaygınlaşıp kalıcı hale gelmesi ile bir yozlaşma iklimi oluşmakta ve bunun sonucunda ülke genelinde kamu kurum ve kuruluşlarında kurumsal ahlaki çöküntü ortaya çıkmaktadır.

Bununla birlikte, toplumların temel sorunlarının çözülmesi için ilk olarak zihniyet dönüşümünü gerçekleştirmek ve evrensel kabul görmüş çalışma standartlarına ulaşmak gerekmektedir. Bunun da ilk yolu genel olarak çalışma ahlakını ve davranış kuralları açısından etik ilkelerini öğreterek toplumda bir bilinç yükselmesine katkıda bulunmaktır.

Toplumu dönüştürmeden ve etik ilkeleri benimsemeden devletin düzelmesini, refah ve bölüşüm ilkelerini adil bir şekilde gerçekleştirmesini beklemek rasyonel bir beklenti olmayacaktır. İşte bu noktada ahlaksız büyüyen, piyasaların bu sorunları çözmede başarısız olduğu hormonlu ekonomide devlete yeniden önemli roller düşmektedir.

Devam Edecek…

Washington Konsensüsü (uzlaşması) çerçevesinde yapılan uygulamalar beraberinde piyasa başarısızlıkları getirmiş ve eleştirilerle birlikte eksiklikleri ve başarısızlıkları giderecek yeni arayışlar gündeme gelmiştir. Bunun sonucunda devletin ekonomiden tamamen çekilmesinin önemli sorunlara neden olduğu belirtilerek kalkınma konusunda yeni uzlaşılara girişilmiştir. 

Nisan 1998’de kabul edilen Santiago uzlaşısında; kalkınmanın piyasa temelli olacağı ancak ileri derecede piyasa başarısızlığının göz ardı edilmemesi gerektiği, genel kural olarak devletin doğrudan üretim gerçekleştirmemesi gerektiği ve bunlarla birlikte başta sürdürebilir kalkınma, kamu sağlığı, eğitim, temel kamusal malların sağlanması, yoksulluğun azaltılması, adil gelir dağılımı ve yoksulların da büyümeden pay alması gibi birçok kalkınma sorunun giderilmesinde devletin kaçınılmaz bir rolünün olduğu vurgulanmıştır.

Bu nedenle son dönemde; Neo-liberal politikalarla bütünüyle geriye çekilen devlet yapılanması yerine “devlet-piyasa ortaklığı” söylemine geçilerek “Piyasa Dostu Devlet” anlayışı çerçevesinde, piyasa başarısızlıklarına da çözüm arayan devlet ve piyasa arasında optimum denge sağlayan, güçlü piyasa için etkin devlet politikaları vurgulanmaya başlanmıştır. Yine son dönemde sosyal devlet anlayışı çerçevesinde, devletin sadece iktisadi büyümeyi değil aynı zamanda, kapsayıcı, yoksul odaklı sürdürülebilir bir kalkınmayı ve insani gelişmeyi de esas alması yönünde görüşler ön plana çıkmaya başlamıştır.

Bununla birlikte kalkınmacı sosyal devlet anlayışından yoksun bir şekilde yine neo-liberal politikaları merkeze alan “piyasa dostu devlet” anlayışı yaklaşımı da günümüz sorunlarına çözüm konusunda yetersiz kalmaktadır. Piyasaları rekabete açarken Washington Konsensüsü (uzlaşması) kapsamında savunulan neo-liberal politikalara körü körüne teslim olmak ülkeleri daha kırılgan hale getirmekte ve yıkıma sürükleyebilmektedir. Bu nedenle öncelikle devlet ile piyasa arasındaki uygun ve ideal ilişkinin tesis edilmesi sağlanmalıdır. Piyasada gerek devlet gerekse özel sektör girişimlerinin birbirileriyle (kamu girişimlerinin de hem birbirleriyle, hem yabancı şirkeler hem de piyasadaki yerli özel şirketlerle) kalkınmayı teşvik edecek şekilde rekabet içinde olmaları ve piyasa ekonomisi içerisinde faaliyette bulunması gerekir.

Kökleri Adam Smith’e, Marx’ a ve Aristoteles’e kadar uzanan Amartya Sen’in kapasite yaklaşımı yoksulluk, eşitsizlik ve beşeri kalkınma konusunda en yaygın kullanılan perspektif olmuştur. Dünyadaki küreselleşme sürecine bağlı olarak, genelde gelir dağılımının az gelişmiş ülkeler aleyhine giderek kötüleşmesi ve yoksulluğun derinleşmesi neticesinde, uluslararası kuruluşların, özellikle 1990’lardan başlayarak, kalkınma ve yoksulluk olgusuna ilgisi giderek artmıştır. Diğer yandan Amartya Sen 1999 yılında yayınlanan Özgürlükle Kalkınma adlı eserinde; ülkeler ya da toplumların kalkındıkça bireysel özgürlüklerin de genişleyeceğini, bireysel özgürlüklerle birlikte de toplumsal yapıda kalkınmanın kendiliğinden sağlanacağını vurgulamaktadır.

BÜYÜMEDEN YOKSULLAR DA FAYDALANIYOR MU? BÜYÜME YOKSUL ODAKLI MI YOKSULLAŞTIRAN BÜYÜME Mİ SÖZ KONUSU?

Büyümenin yoksulluğun azaltılmasında tek başına yeterli olmadığını savunan kalkınma iktisatçıları, son zamanlarda yeni bir kavram olan Yoksul Odaklı Büyüme (YOB) üzerinde durmaktadır. Ancak bu kavramın ne olduğu, nasıl ölçüleceği ve daha da önemlisi bunun politik süreçlerine nasıl aktarılacağı hususlarında yapılan tartışmalar sürmektedir. 

Bu kavram geniş anlamda, “yoksullukta önemli bir azalma sağlayan büyüme” ya da “yoksullar için iyi olan büyüme” olarak ifade edilmektedir. Ravallion yoksul odaklı büyümeyi, GSYH’de yoksulluğu azaltıcı bir artış olarak tanımlarken, Kakwani ise yoksul olan kesimin, yoksul olmayan kesime göre oransal olarak daha fazla faydalandığı durumda, gelir dağılımını iyileştiren büyümenin YOB olduğunu ileri sürmektedir.

Toplumun büyük kesiminin ekonomik büyüme ve kalkınmadan yeteri derecede faydalanamaması ve yoksul kesimlerin ekonomik büyüme ile ters orantılı olarak gelir düzeylerinin düşmesi (daha da yoksullaşması), ya da ortalama artışın altında yükselmesi, ekonomik büyümenin ve kalkınmanın sürdürülebilirliğini tehlikeye atmaktadır. YOB; sadece ekonomik büyümeyi yeterli bulmayıp, büyümenin gelir dağılımına etkisi üzerinde odaklanan ve yoksulluğu azaltan büyümedir. 

Başka bir deyişle bir ülkedeki ekonomik büyümenin yoksul kesimin geliri üzerindeki artırıcı etkisi, yoksul olmayanların gelirleri üzerindeki artırıcı etkisinden daha fazla ise bu ülkede yoksul odaklı büyümeden söz edilmektedir. Ülkeler, büyüme hedefinden sapmadan, ancak büyümenin gelir dağılımındaki eşitsizliği azaltmasını da dikkate alarak, vergiler ve transferler yoluyla yeniden dağıtım politikalarıyla düşük gelir gruplarının büyümeden daha fazla faydalanmasını hedeflemelidir.

Ülke genelinde katılımın %78 lerde kalması vatandaşın siyasilere verdiği bir mesaj olarak algılanmalıdır.

Seçmen ekonomik sıkıntılar başta olmak üzere sosyal ve kültürel alanlarda yaşadığı bir çok sorunun sorumlusu olarak gördüğü siyaset kurumuna sandığa gitmeyerek tepkisini götermiştir..

Siyaset kurumu kişlerin bireysel kalkınmalarına değil,toplumun topyekün kalkınmasına,refah düzeyinin arttırılmasına,sosyo ekonomik yaşamının iyileştirilmesine dönük yapılmalıdır.Her ne kadar tüm siyasetçiler seçim meydanlarında her şey halkımız için deselerde küreselleşek küçülen ve dağdaki çobana kadar ulaşan internet erişimi tüm olan biteni tüm çıplaklığı ile gözler önüne sermektedir.Bu şeffaflık açısında son derece iyi yönde bir gelişmedir. Siyaset kurumu bu gerçekliği bilerek ona göre hareket etmeli,seçmenin istemediği hal ve davranışlardan ısrarla kaçınmalıdır.Örneğin bir siyasinin ıstakaozlu paylaşımı iyi bir örnektir.

31 Mart yerel seçimlerinde halkın tevccühünü alarak kazanan tüm adaylara başarılar diliyorum..inşallah vaatlerini unutmazlar..

bu güne kadar bir kaç menfur saldırı haricinde önemli bir olayın yaşanmamış olması bizi mutlu ediyor.

Temennim bu sürecin kavgasız gürültüsüz güzel bir seçim olmasından yana..

 Siyasi arenada ittifakların zorunlu hale gelmesi ile birlikte iki kutuplu bir yarışa dönüşen seçimler malesef bu iki ittifak taraftarları arasında istenilmeyen kırgınlıklarıda beraberinde getirdi..

Partilerin tamamına yakınında aday olamayanların küskünlükleri ve sonrasında yaşananlar hepimizin malumu..Ak Partide,MHP'de,İYİ Partide belediye başkan adayı veya meclis üyeliğinde istediği sıralamaya girmeyen bir çok isim küskünler arasında yer alırken bazı parti üyeleri bu süreçte partilerinden istifa etme yolunu dahi tercih edebiliyorlar..Tabii bu parti geçişlerinde en çok dikkat çekenler mevcut belediye başkanı ve meclis üyesi iken istifa ederek başka partiden aday olanlar oluyor..

Şimdi 31 Mart yerel seçimlerine diderken geçmişin ittifak ortakları bugün seçime müstakil girme kararı almalarından sonra büyük bir kargaşa ve kaosa yol açtı.Partiler birbirlerinin atanayarak küsen adayları ile görüşüyor,hatta kendi partilerinden aday gösteriyorlar..Şimdi Adana'da duruma bir bakalım..10 Yıldır CHP'li Çukurova Belediye başkanı Soner Çetin partisi tarafından aday gösterilmedi.Sayın Çetin kendi haklı sebeplerini kamuoyu ile paylaşarak partisi CHP den istifa ederek İYİ partiye geçti ve Çukurova Adayı oldu.

 Aynı şekilde CHP' li Seyhan Belediye Başkanı Akif Kemal AKAY içinde geçerli..

Haklılar haksızlar,kazanırlar kaybederler bilemem..tek bildiğim kendilerininde istemedikleri bu durumları nedeni ile binlerce kardeş partilieri ikiye ayrıldı,hatta birbirlerini üzmeye,kırmaya başladılar..

Dünyada hiç bir makam,mevkii,para,pul,şan ve şöhret iyi kalpli bir insanı üzmeye değmez,değmemeli..

Siyasilerin hangi partiden aday oldukları yada kazanma şanslarına bakmaksızın benim tek kırmızı çizgim var,'' MEVZUBAHİS VATANSA,GERİSİ TEFERRATTIR' 'inşallah bu mantaliteye uygun adaylar  işbaşına gelirler..Tüm adaylara kolaylıklar diliyorum.. 

Sayın Valimize nazik misafirperlikleri ve kabulleri için teşekkürü bir borç biliriz..saygı ve slm..